Beskid Mały - które szczyty wybrać na pierwszy raz?

Najważniejsze szczyty, od których warto zacząć

Gdybym miał ułożyć praktyczną listę „pierwszego kontaktu” z tym pasmem, zacząłbym od kilku wierzchołków, które najlepiej pokazują różne oblicza Beskidu Małego. Jedne są dobre na odhaczanie koron, inne na widoki, a jeszcze inne na spokojny, leśny marsz bez wielkiej presji na rekordy.

Dlaczego wysokości i korony nie zawsze się zgadzają

Najwięcej zamieszania robią dwa tematy: różne wysokości tego samego szczytu i różne listy koron. W praktyce nie ma w tym nic dziwnego. Jedne wykazy opierają się na starszych pomiarach lub mapach, inne na nowszych opracowaniach, a jeszcze inne liczą konkretny punkt wierzchołkowy, a nie całą kulminację grzbietu.

Najlepszy przykład to Czupel. W wielu zestawieniach pojawia się jako 930 m n.p.m., ale w lokalnym wykazie Korony Beskidu Małego spotkasz też 933 m n.p.m.. Podobnie bywa z Leskowcem, który raz ma 918, a raz 922 m n.p.m. Dla turysty różnica 2-4 metrów nic nie zmienia, ale dla osób zbierających pieczątki i odznaki już tak, bo liczy się zgodność z regulaminem.

Ja traktuję te listy jak różne tryby tej samej zabawy, a nie jak konkurencyjne prawdy. Jeśli chcesz po prostu dobrze poznać pasmo, najlepiej zacząć od klasyki. Jeśli jednak liczysz zdobyte punkty, pieczątki i regulaminy, wtedy nie wolno mieszać różnych odznak w jednym worku. I właśnie dlatego warto najpierw dobrać trasę, a dopiero potem decydować, którą „koronę” chcesz domknąć.

Jak zaplanować wejście, żeby nie przepalić dnia

W Beskidzie Małym najczęściej wygrywa nie ten, kto idzie najdalej, tylko ten, kto rozsądnie dobiera punkt startu. To pasmo potrafi być bardzo wdzięczne, ale pod jednym warunkiem: nie lekceważysz przewyższeń, leśnych odcinków i powrotu, który często okazuje się bardziej męczący niż samo wejście.

Najbardziej lubię układ, w którym wybieram jeden szczyt główny i jeden punkt dodatkowy. Na przykład Magurka plus Czupel albo Leskowiec plus krótki spacer grzbietowy. Taki plan jest bardziej realistyczny niż próba „zaliczenia wszystkiego” na siłę. W praktyce daje też lepsze wspomnienia, bo nie kończysz dnia zmęczony samą ambicją.

Jeśli chcesz uniknąć typowych błędów, pilnuj trzech rzeczy: startuj wcześniej niż wydaje się potrzebne, zostaw sobie zapas czasu na zejście i nie zakładaj, że każdy szczyt będzie widokowy na samym wierzchołku. W Beskidzie Małym panoramy bardzo często pojawiają się po drodze, przy schronisku albo na polanach, a nie dokładnie pod tabliczką szczytową. To drobiazg, który mocno zmienia sposób planowania wyprawy.

Który szczyt wybrać w zależności od celu wyprawy

Nie każdemu potrzebny jest ten sam Beskid Mały. Dla jednych liczy się rekord i korona, dla innych schronisko po drodze, a dla jeszcze innych krótki wypad z sensownym widokiem. Gdy patrzę na to praktycznie, wybór szczytu najlepiej zaczynać od pytania: po co właściwie idę w góry?

Jeśli miałbym dać jedną uczciwą rekomendację, powiedziałbym tak: na pierwszy raz wybierz Magurkę Wilkowicką albo Leskowiec, a dopiero potem Czupel. Dlaczego? Bo te miejsca szybciej pokazują, jaki jest charakter całego pasma. Czupel jest ważny symbolicznie, ale Beskid Mały najlepiej poznaje się przez kilka różnych wierzchołków, a nie przez jeden najwyższy punkt.

Co najbardziej oszczędza siły na beskidzkich trasach

W Beskidzie Małym naprawdę opłaca się iść mądrze, a nie mocno. To pasmo nie wybacza lekceważenia błota, stromych zejść i zmiennej pogody, nawet jeśli na mapie wygląda skromniej niż większe góry. Ja zawsze zakładam, że leśny odcinek będzie dłuższy niż się wydaje, a powrót zajmie odrobinę więcej niż wejście.

• Weź buty z dobrą przyczepnością, bo po deszczu ziemia i korzenie potrafią być śliskie nawet na popularnych szlakach.
• Dodaj zapas czasu przynajmniej 20-30% względem planu z mapy, zwłaszcza jeśli idziesz pierwszy raz w dane miejsce.
• Nie licz na widok z samego wierzchołka tam, gdzie las dominuje dookoła. Lepiej szukać polan, schronisk i odcinków grzbietowych.
• Miej przy sobie wodę i coś na wietrzną pogodę, bo nawet niższe partie Beskidu Małego potrafią zaskoczyć chłodem.
• Sprawdź wariant zejścia jeszcze przed wyjściem. Wiele osób dobrze znosi podejście, a potem traci rytm na dłuższym, bardziej stromym powrocie.
• Jeśli zbierasz korony, zapisuj dokładnie, według którego regulaminu liczysz zdobyte szczyty. To oszczędza późniejszych nieporozumień.

Właśnie za to lubię Beskid Mały: nie próbuje imponować na siłę, tylko nagradza tych, którzy dobrze czytają teren i nie gonią za pustą liczbą kilometrów. Jeśli wybierzesz jeden sensowny szczyt, dasz sobie czas na przerwę i nie będziesz walczył z planem za wszelką cenę, ta wycieczka zwykle wychodzi lepiej niż dłuższe, źle ułożone wyprawy. A wtedy kolejny wierzchołek nie będzie obowiązkiem, tylko naturalnym następnym krokiem.